Wat het brein in ontwikkeling ons leert over verslaving en herstel
Janna Cousijn. Copyright: Sander Nieuwenhuys
Adolescenten lijken extra gevoelig te zijn voor het ontwikkelen van een verslaving, maar de meesten herstellen vanzelf zonder behandeling. ‘Het zich ontwikkelende brein is dus kwetsbaar én veerkrachtig,’ zegt prof. dr. Janna Cousijn. ‘Daarom denk ik dat het zich ontwikkelende brein een belangrijke sleutel kan zijn tot het begrijpen van herstel bij verslaving.’
Janna Cousijn is hoogleraar Verslavingsrisico en veerkracht aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. Zij onderzoekt onder andere de interactie tussen het brein en de omgeving.
Rol sociale omgeving cruciaal, maar vaak vergeten
De sociale omgeving is cruciaal. ‘Dat is eigenlijk oud nieuws, maar in de meeste hersenmodellen van verslaving wordt de sociale omgeving toch vaak vergeten. Bijvoorbeeld als er wordt gekeken naar de escalatie van gebruik, terugval en succesvol herstel. Ik vind het dan ook belangrijk dat we proberen om juist die invloed van sociale factoren meetbaar te maken, met name ook in de hersenen.’
Bij de keynote op de Landelijke Dag 2026 zoomt Cousijn in op de unieke rol van sociale attunement. ‘Dat is het vermogen om je aan te passen aan, en harmonie te creëren met je sociale omgeving. Het is de vaardigheid om het gedrag, de emoties, behoeften en sociale normen van anderen of een groep te herkennen en over te nemen. Dit gaat vaak onbewust.’
Dit sociale aanpassingsvermogen is één van de neurocognitieve mechanismen die ten grondslag liggen aan verslavingsrisico en veerkracht. De rol van deze mechanismen samen is een puzzel, vertelt Cousijn. ‘Waarom raken sommigen wel en sommigen niet verslaafd, zelfs na langdurig middelengebruik? Dat is een samenspel van individuele kwetsbaarheid en veerkracht. Ik wil weten hoe dat werkt.’
Meld je aan
Benieuwd naar dit verhaal over neurocognitieve factoren bij het risico op verslaving, én veerkracht? Prof. dr. Janna Cousijn verzorgt één van de keynotes tijdens de Landelijke Dag. Meld je aan voor de Landelijke Dag 2026, op 30 oktober in Driebergen.
