Ervaringsdeskundigheid in de verslavingszorg: een geschiedenis van meer dan honderd jaar

Ervaringsdeskundigheid lijkt soms een relatief nieuw begrip in de zorg, maar in de verslavingszorg gaat de geschiedenis ervan al meer dan een eeuw terug. Sterker nog: al rond 1900 deelden mensen hun ervaringen in boeken, zelfhulpgroepen en belangenorganisaties.

Tijdens de Landelijke Dag 2026 neemt prof. dr. Gemma Blok, hoogleraar geschiedenis van psychiatrie en geneeskunde aan de Universiteit Utrecht, deelnemers mee in de rijke geschiedenis van ervaringsdeskundigheid in de verslavingszorg. In haar keynote verkent zij hoe ervaringsdeskundigheid zich de afgelopen honderd jaar heeft ontwikkeld. Hoe werd ervaringskennis ingezet in behandelingen? En wat kunnen we hiervan leren in de toekomst?

Wie wordt gehoord, en wie nog niet?

‘Ervaringsdeskundigheid herinnert ons eraan dat kennis niet alleen bij professionals te vinden is,’ zegt Blok. ‘Er is de afgelopen decennia veel veranderd, maar het blijft belangrijk om te blijven vragen: wie wordt gehoord, en wie misschien nog niet? Juist die verschillende ervaringen maken de zorg rijker en beter.’

Bijzondere geschiedenis

Volgens Blok is juist de verslavingszorg bijzonder als het gaat om de inzet van ervaringsdeskundigheid. Al vroeg hebben ervaringsdeskundigen actief meegewerkt aan de ontwikkeling van de zorg. ‘Dat maakt deze geschiedenis bijzonder rijk en interessant.’

‘Als historicus ben ik altijd nieuwsgierig naar de verhalen die vaak buiten beeld blijven,’ vertelt Blok. ‘In archieven en geschiedenisboeken hoor je meestal de stemmen van professionals, bestuurders en beleidsmakers. Ik ben juist geïnteresseerd in de ervaringen van de mensen om wie het gaat. Door die stemmen op te zoeken, ontstaat een completer en eerlijker beeld van het verleden.’

Meld je aan

Benieuwd naar dit verhaal over de kracht van ervaring? Prof. dr. Gemma Blok verzorgt één van de keynotes tijdens de Landelijke Dag. Meld je aan voor de Landelijke Dag 2026, op 30 oktober in Driebergen.