Verslavingskunde Nederland bundelt de krachten van de volledige verslavingssector. Daarmee zijn wij het Nederlandse
expertisenetwerk op het gebied van verslaving. Ons netwerk ontwikkelt sinds jaren wetenschappelijke richtlijnen,
protocollen, rapporten en factsheets om kennis over verslaving te delen en te vergroten. Je kunt alle publicaties
hier vinden. Deze publicaties zijn actueel.
Alle zorgstandaarden vind je bij GGZ
Standaarden. Je vindt documenten over jeugdigen en jongeren bij
Jeugdverslavingszorg.
Heb je een vraag of een toevoeging? Mail dan naar info@verslavingskundenederland.nl.
In de zorgstandaard ADHD vind je per leeftijdscategorie wat de beste behandelopties zijn voor mensen met ADHD, en in welke volgorde die (bij voorkeur) worden ingezet. De zorgstandaard is vastgesteld… [lees meer]
In de zorgstandaard ADHD vind je per leeftijdscategorie wat de beste behandelopties zijn voor mensen met ADHD, en in welke volgorde die (bij voorkeur) worden ingezet. De zorgstandaard is vastgesteld in 2019.
De zorgstandaarden worden ontwikkeld en beheerd door AkwaGGZ. Akwa GGZ draagt bij aan continue kwaliteitsverbetering van zorg door ontwikkeling en onderhoud van kwaliteitsstandaarden, ondersteuning bij datagedreven leren en het faciliteren van lerende netwerken.
Dit addendum is een aanvulling op de Cognitieve Gedragstherapie bij problematisch middelengebruik en gokken (2019). In dit addendum wordt een handreiking gegeven om tijdens de verslavingsbehandeling ook het roken aan te… [lees meer]
Dit addendum is een aanvulling op de Cognitieve Gedragstherapie bij problematisch middelengebruik en gokken (2019).
In dit addendum wordt een handreiking gegeven om tijdens de verslavingsbehandeling ook het roken aan te pakken. Het addendum kan ook gebruikt worden om tabaksverslaving als hoofddiagnose te behandelen. In dit addendum wordt ervan uitgegaan dat de behandelaar vertrouwd is met de uitvoering van motiverende en cognitief gedragstherapeutische verslavingsinterventies en de achtergrond daarvan. Het beschrijft tabak-specifieke achtergrondinformatie voor de behandelaar en specifieke tips en aandachtspunten bij de aanpak van deze verslavingsproblematiek.
Voor de cliënt zijn specifieke werkboeken ontwikkeld en beschikbaar.
Dit werkboek (individueel, standaardvariant) bevat registratieoefeningen en invulopdrachten die als huiswerk aan het eind van de bijeenkomst opgegeven worden. Naast het elke week registreren van het gebruik/gokken, oefenen cliënten tussen… [lees meer]
Dit werkboek (individueel, standaardvariant) bevat registratieoefeningen en invulopdrachten die als huiswerk aan het eind van de bijeenkomst opgegeven worden. Naast het elke week registreren van het gebruik/gokken, oefenen cliënten tussen de bijeenkomsten met anders denken en ander gedrag. De thema’s die in de bijeenkomsten worden besproken, komen terug in het werkboek. De oefeningen die cliënten tussen de bijeenkomsten doen worden in de bijeenkomst daarna nabesproken.
Dit boek (protocol) beschrijft de CGT-behandeling van jongeren in de leeftijd van 12 tot 23 jaar, waarbij het versterken van de zelfcontrole bij problematisch middelengebruik, gokken of gamen centraal staat…. [lees meer]
Dit boek (protocol) beschrijft de CGT-behandeling van jongeren in de leeftijd van 12 tot 23 jaar, waarbij het versterken van de zelfcontrole bij problematisch middelengebruik, gokken of gamen centraal staat. Daarbij is de aandacht voor het vergroten en vasthouden van motivatie voor verandering cruciaal. Om deze reden zijn onderdelen van motiverende gespreksvoering in het protocol opgenomen. Dit boek bevat veel extra informatie en materialen.
Deze handleiding is een samenwerking van Verslavingskunde Nederland en Perspectief Uitgevers.
In deze factsheet staat beschreven wat binnen de verslavingszorg onder herstel wordt verstaan en hoe belangrijk herstelondersteunende zorg is bij het herstellen van een verslaving. Naast crisisopvang en een goede… [lees meer]
In deze factsheet staat beschreven wat binnen de verslavingszorg onder herstel wordt verstaan en hoe belangrijk herstelondersteunende zorg is bij het herstellen van een verslaving.
Naast crisisopvang en een goede behandeling is vooral de ondersteuning van iemand die begrijpt wat de persoon in kwestie doormaakt, hem accepteert en hoop biedt van cruciaal belang bij het herstel. Ook vaardigheden om met een dreigende terugval om te gaan, zelfzorgvaardigheden en sociale vaardigheden werden genoemd, evenals de moed om risico’s te nemen. En daarnaast bevredigend werk en bevredigende relaties, diversiteit in gewaardeerde rollen, financiële zekerheid, intimiteit en spiritualiteit. Dit vraagt een andere rol van hulpverleners dan voorheen. Verder beschrijft de factsheet het belang van de inzet van ervaringsdeskundigen.
Deze factsheet is een overzichtelijke samenvatting van het addendum bij de CGT specifiek over middelengebruik bij ouderen; met name het gebruik van alcohol wordt nader toegelicht. Het geeft een overzicht… [lees meer]
Deze factsheet is een overzichtelijke samenvatting van het addendum bij de CGT specifiek over middelengebruik bij ouderen; met name het gebruik van alcohol wordt nader toegelicht.
Het geeft een overzicht van handige tips voor hulpverleners hoe zij de CGT voor de doelgroep 55-plus kunnen aanpassen.
Verder wordt beschreven wat bij ouderen de belangrijke aandachtsgebieden zijn bij de behandeling: somatiek, cognitieve mogelijkheden en de (extra) psychische kwetsbaarheid.
Dit addendum is een aanvulling op alle CGT Middelengebruik en Gokken voor volwassenen. Het geeft achtergrondinformatie over alcoholgebruik bij ouderen en bevat informatie en tips voor hulpverleners hoe zij de… [lees meer]
Dit addendum is een aanvulling op alle CGT Middelengebruik en Gokken voor volwassenen.
Het geeft achtergrondinformatie over alcoholgebruik bij ouderen en bevat informatie en tips voor hulpverleners hoe zij de CGT voor de doelgroep 55-plus kunnen aanpassen.
Verder wordt beschreven wat bij ouderen de belangrijke aandachtsgebieden zijn bij de behandeling: somatiek, cognitieve mogelijkheden en de (extra) psychische kwetsbaarheid.
De MATE (Meten van Addicties voor Triage en Verslaving) meet cliëntkenmerken ten behoeve van triage naar zorgzwaarte en evaluatie van behandeling in de verslavingszorg. Eén van de veelgebruike versies is… [lees meer]
De MATE (Meten van Addicties voor Triage en Verslaving) meet cliëntkenmerken ten behoeve van triage naar zorgzwaarte en evaluatie van behandeling in de verslavingszorg. Eén van de veelgebruike versies is een zelf-invulversie (de MATE-Q). Dit rapport beschrijft een wetenschappelijk onderzoek naar de validatie van de MATE-Q met het MATE-interview. De resultaten geven inzicht in hoeverre de MATE-Q kan gelden als een alternatief voor- en aanvulling op het MATE interview. Het onderzoek is tevens gepubliceerd.
In deze handreiking is een cliëntvriendelijke intake en indicatiestelling voor (jong)volwassenen met een lichte verstandelijke beperking (LVB) en verslavingsproblematiek beschreven. Een indicatiestelling die recht doet aan en aansluit bij de… [lees meer]
In deze handreiking is een cliëntvriendelijke intake en indicatiestelling voor (jong)volwassenen met een lichte verstandelijke beperking (LVB) en verslavingsproblematiek beschreven. Een indicatiestelling die recht doet aan en aansluit bij de cliënt en tegelijkertijd efficiënt verloopt. Deze handreiking is vooral bedoeld voor intakers en (regie)behandelaren in de verslavingszorg en voor gedragswetenschappers in de verstandelijk-gehandicaptenzorg.
Deze Handleiding beschrijft hoe detoxificeren op verantwoorde wijze kan plaatsvinden. Deel 1 beschrijft de algemene taken per consult. Deel 2 geeft per psychoactieve stof aan wat er gedaan moet worden… [lees meer]
Deze Handleiding beschrijft hoe detoxificeren op verantwoorde wijze kan plaatsvinden. Deel 1 beschrijft de algemene taken per consult. Deel 2 geeft per psychoactieve stof aan wat er gedaan moet worden tijdens het indicatietraject, welke medische behandelingen ingezet kunnen worden en waar specifiek op gelet moet worden. Het gaat hierbij om: alcohol, opioïden, benzodiazepinen, gamma-hydroxybutyraat (GHB), stimulantia, cannabis, tabak en ketamine. Deel 3 beschrijft de vragenlijsten voor het monitoren van het detoxificatieproces, de ROM-D.
Deze handleiding is een samenwerking van Verslavingskunde Nederland en Perspectief Uitgevers.
Deze factsheet beschrijft in het kort de detoxificatie van acht verschillende psychoactieve middelen en hoort bij de richtlijn en handleiding Detoxificatie. Na de keuze tot het wel of niet initiëren… [lees meer]
Deze factsheet beschrijft in het kort de detoxificatie van acht verschillende psychoactieve middelen en hoort bij de richtlijn en handleiding Detoxificatie.
Na de keuze tot het wel of niet initiëren van een detoxificatie volgt de indicatie voor ambulante versus intramurale detoxificatie.
De factsheet beschrijft ook de psychosociale interventies bij detoxificatie. Per psychoactief middel worden complicaties beschreven die zich voor kunnen doen tijdens de ontgifting. En worden medicamenteuze interventies en monitoring van onthoudingsverschijnselen beschreven.
Transgenerationele verslaving (TGV) kan worden omschreven als de overdracht van verslaving van een ouder op het kind. Een ouder met verslavingsproblematiek vergroot de kans voor het kind om op latere… [lees meer]
Transgenerationele verslaving (TGV) kan worden omschreven als de overdracht van verslaving van een ouder op het kind. Een ouder met verslavingsproblematiek vergroot de kans voor het kind om op latere leeftijd ook verslavingsproblematiek of andere psychische problematiek te ontwikkelen. Dit rapport geeft op basis van literatuuronderzoek, verdiept met gesprekken met professionals, een overzicht van het huidige aanbod aan TGV-interventies die als doel hebben de ontwikkeling van problematiek bij kinderen van ouders met verslavingsproblematiek tegen te gaan of te verminderen.
Uit de inventarisatie blijkt dat er niet veel interventies op effectiviteit zijn gemeten. Er kan alleen bij KOPP/KVO-groepen en interventies voor de gehele familie worden gesproken over effectiviteit. Ook blijkt dat in interventies het informeren, de mogelijkheid tot het stellen van vragen en lotgenotencontact erg belangrijk zijn. Evenals het verbeteren van het welbevinden van het kind, de relatie met de ouders en gerichte opvoedondersteuning.
In dit totaalrapport wordt beschreven wat er beschikbaar is aan interventies op het gebied van de transgenerationele verslaving. Het beschrijft welke kennis de verslavingszorgsector beschikbaar heeft en wat er concreet… [lees meer]
In dit totaalrapport wordt beschreven wat er beschikbaar is aan interventies op het gebied van de transgenerationele verslaving. Het beschrijft welke kennis de verslavingszorgsector beschikbaar heeft en wat er concreet gebeuren moet om de krachten te bundelen van de experts binnen de transgenerationele verslavingszorg. Het rapport geeft een compleet overzicht van het huidige aanbod van transgenerationele verslavingszorg en bevat concrete aanbevelingen voor de verslavingszorgsector.
In deze factsheet wordt beschreven wat stigma betekent en hoe mensen met een verslavingsprobleem stigma ervaren. Over verslaving bestaan nog veel misverstanden en vooroordelen in de samenleving. Vooroordelen zoals ‘verslaafd… [lees meer]
In deze factsheet wordt beschreven wat stigma betekent en hoe mensen met een verslavingsprobleem stigma ervaren.
Over verslaving bestaan nog veel misverstanden en vooroordelen in de samenleving. Vooroordelen zoals ‘verslaafd worden is je eigen schuld, ze doen het zichzelf aan, losers zijn het’ zorgen ervoor dat mensen met een verslaving vaak afgewezen, gemeden of buitengesloten worden. Wie een verslaving heeft, ervaart niet alleen de gevolgen van die verslaving zelf, maar ook van deze reacties. Dit proces noemen we stigmatisering.
Er worden adviezen beschreven hoe je in de communicatie de stigma’s rondom verslaving kunt beïnvloeden:
Deze richtlijn geeft aan hoe het proces van detoxificatie van verslavende middelen kan worden doorlopen en begeleid. Het accent van de interventies ligt op de biologische aspecten van de verslavingsproblemen,… [lees meer]
Deze richtlijn geeft aan hoe het proces van detoxificatie van verslavende middelen kan worden doorlopen en begeleid. Het accent van de interventies ligt op de biologische aspecten van de verslavingsproblemen, maar is er ook aandacht voor de psychosociale begeleiding. De richtlijn bevat een uitgebreide beschrijving van de medisch-farmacologische behandelingsmogelijkheden voor detoxificatie per psychoactieve stof. Een set van indicatiecriteria voor een meer geobjectiveerde bepaling voor de juiste behandelsetting vormt een leidraad voor de professionals die de behandeling geven.
Deze richtlijn is een samenwerking van Verslavingskunde Nederland en Perspectief Uitgevers.
De ketenzorg voor mensen met een GHB-verslaving is van groot belang bij de opvang van het toenemend aantal complexe GHB- (probleem)gebruikers en -verslaafden. In dit onderzoek wordt beschreven hoe een… [lees meer]
De ketenzorg voor mensen met een GHB-verslaving is van groot belang bij de opvang van het toenemend aantal complexe GHB- (probleem)gebruikers en -verslaafden. In dit onderzoek wordt beschreven hoe een betere afstemming tussen de verschillende partners die betrokken zijn bij de zorgketen rond GHB-problematiek, zoals verslavingszorginstellingen, politie, ziekenhuizen en gemeenten, plaats kan vinden.
Op basis van de resultaten zijn enkele aanbevelingen geformuleerd:
In dit rapport worden een aantal onderzoeksvragen rondom GHB-afhankelijkheid beantwoord. Het gaat hierbij om: Wanneer wordt er gekozen voor ambulante of intramurale detoxificatie en wat zijn de verschillen in de… [lees meer]
In dit rapport worden een aantal onderzoeksvragen rondom GHB-afhankelijkheid beantwoord.
Het gaat hierbij om:
De conclusies zijn dat dat de GHB-afhankelijkheid in Nederland een hardnekkig probleem is, dat moeilijk behandelbaar is. Weliswaar verloopt de detoxificatie doorgaans ongecompliceerd, maar vervolgbehandeling na de detoxificatie komt moeizaam tot stand. Hierdoor blijven de terugval percentages hoog. Aandacht voor de deels persisterende cognitieve stoornissen onder GHB-afhankelijke patiënten, het belang daarvan voor terugval en mogelijke aanpassingen van het zorgaanbod is hierbij essentieel. Toekomstig onderzoek zal moeten aantonen of Baclofen daadwerkelijk van toegevoegde waarde is voor de behandeling van patiënten met GHB-afhankelijkheid.
Het CGT+ protocol beschrijft een cognitief gedragstherapeutische behandeling van problematisch middelengebruik bij mensen met een lichte verstandelijke beperking (LVB). Het Werkboek CGT+ bevat 9 ‘A’-bijeenkomsten, die in principe met de… [lees meer]
Het CGT+ protocol beschrijft een cognitief gedragstherapeutische behandeling van problematisch middelengebruik bij mensen met een lichte verstandelijke beperking (LVB). Het Werkboek CGT+ bevat 9 ‘A’-bijeenkomsten, die in principe met de cliënt alleen plaatsvinden, en 9 ‘B’-bijeenkomsten waarbij ook een vertrouwenspersoon aanwezig is. De speciale ringband maakt flexibel werken mogelijk, o.a. om opdrachten en extra werkbladen in te voegen. Onder ‘Extra’ op zorg-perspectief.nl zijn de werkbladen te downloaden.
De Handleiding CGT+ bevat, naast een beschrijving van de behandelbijeenkomsten, een uitgebreide introductie op het CGT+ protocol. Deze vormt een verbinding tussen praktijk (protocolbeschrijving), theorie (hoofdstuk 15 van het Handboek… [lees meer]
De Handleiding CGT+ bevat, naast een beschrijving van de behandelbijeenkomsten, een uitgebreide introductie op het CGT+ protocol. Deze vormt een verbinding tussen praktijk (protocolbeschrijving), theorie (hoofdstuk 15 van het Handboek Cognitieve gedragstherapie bij middelengebruik en gokken) en het basisprotocol.
Deze handleiding is een samenwerking van Verslavingskunde Nederland en Perspectief Uitgevers.
Het Masterprotocol bestaat uit acht fasen die doorlopen moeten worden bij de ontwikkeling van een product. Deze samenvatting biedt een beknopt overzicht van deze fasen en de stappen binnen elke… [lees meer]
Het Masterprotocol bestaat uit acht fasen die doorlopen moeten worden bij de ontwikkeling van een product.
Deze samenvatting biedt een beknopt overzicht van deze fasen en de stappen binnen elke fase.
Met ‘richtlijn’ bedoelen wij een document dat aanbevelingen, adviezen en instructies geeft als ondersteuning van besluitvorming in de zorg (door professionals en cliënten).
Richtlijnen gaan over wat er gedaan moet worden, protocollen gaan over hoe het moet. Protocollen reguleren het gedrag van medewerkers en organisaties tot op het niveau van concrete handelingen. Behalve richtlijnen en protocollen zijn er ook ‘kennisdocumenten’, meestal literatuurstudies. Daarmee wordt beoogd het gedrag op indirecte wijze te sturen door de beschikbare wetenschappelijke kennis overzichtelijk en toegankelijk te presenteren. Bij kennisdocumenten zal alleen het onderdeel literatuurstudie gebruikt hoeven te worden van dit Masterprotocol.
Resultaten Scoren als zodanig bestaat niet meer maar de ontwikkeling van richtlijnen en andere producten wordt nu ondersteund vanuit Verslavingskunde Nederland. Het Masterprotocol van Resultaten Scoren is echter nog steeds zeer bruikbaar voor de ontwikkeling van richtlijnen en protocollen.